CHĂN NUÔI LỢN RỪNG CÓ NHỮNG CÁCH THỨC CHÍNH NHƯ SAU
Dạng 1 là chuồng đơn giản kết hợp với vườn lớn được dùng làm sân chơi.
Dạng 2 là chuồng đơn giản kết hợp với sân chơi bé.
Dạng 3 là dạng nuôi nhốt hoàn toàn trong chuồng xây như thể lợn công nghiệp.
Lợn rừng là loại động vật có bản năng sống trong diện tích rộng, tự do, ưa vận động. Nhờ thế con vật được hưởng không khí trong lành, ánh nắng, sức khỏe tăng lên, tiêu hao mỡ thừa, thịt săn chắc hấp dẫn thực khách. Đã xuất hiện thuật ngữ “lợn rừng công nghiệp” ám chỉ lợn rừng nuôi như lợn công nghiệp: nuôi nhốt trong chuồng xi măng chật hẹp, không sân chơi, thức ăn là cám công nghiệp, làm mất tính hấp dẫn của lợn rừng đối với người ăn. Vì vậy cần kiến thiết chuồng trại và sân chơi rộng rãi, tự do ra vào chuồng (chỉ nhốt khi cần thiết như mưa to gió lớn).
Không ít người nuôi lợn rừng cho rằng lợn rừng trong tự nhiên suốt đêm ngày ở ngoài trời bất chấp mưa to… Tuy nhiên ý nghĩ đó là sai, bởi vì trong tự nhiên lợn ẩn náu vào hang, hốc, gốc cây trề tránh mưa, nắng, khi để chúng cũng biết vơ cây cỏ làm tổ cho con. Đương nhiên vì dựa vào thiên nhiên nên khi thời tiết khắc nghiệt chúng phải chịu nhiều tổn thất như chết con…
Trong các thí nghiệm của chúng tôi, khi nhiệt độ xuống 13 độ và có mưa, thì gần như 100% lợn to nhỏ đều vào chuồng năm chen chúc cho ấm. Tương tự, khi trời nắng và nhiệt độ lên 35 độ thì chúng tìm vào chuồng và bóng râm để tránh nắng nóng. Cũng lưu ý, loài lợn nói chung không có tuyến mồ hôi, nên cần chống nóng cho chúng. Vậy nên khi xây chuồng cho lợn rừng, cần thiết phải đủ chỗ cho chúng tránh mưa, gió, rét, nóng. Có tường/phên chăn gió, mưa, đủ độ rộng. Sân chơi càng lớn càng tốt. Chống nóng: Chuồng, sân nên có bóng cây, dây leo, hoặc nắng quá phải che bằng lưới chống nóng (khi trời năng 35°c, treo một tấm lưới đen diện tích 10m2, trên độ cao 2m, có thể giảm nhiệt độ xuống 32°C).Có thể làm bể tắm cho lợn.
Lưu ý, có thể làm bể/máng xi măng, độ sâu tùy loại lợn to hay nhỏ, và có thể thay nước được. Không nên để nước lưu cữu trong bể vì ô nhiễm. Chống rét: Mùa đông phải chống rét cho lợn, đặc biệt đối với lợn con. Chuồng trại nên được kín gió, nền chuồng nên lót rơm, rạ, và đặc biệt nên làm những ụ rơm treo trong chuồng để lợn có thể chui vào đó. Nếu quá rét, cần dùng đèn sưởi cho lợn con mới sinh.
Phân lợn ra các nhóm
Trong chăn nuôi công nghiệp, lợn thường được phân ra (và nuôi riêng) các loại: lợn đẻ, lợn con cai sữa, lợn nhỏ, hậu bị, chờ phôi, chửa nặng, vỗ béo, lợn đực giống… Điều này giúp người nuôi đảm bảo nhu cầu khác nhau cho từng loại và qua đó tăng hiệu quả chăn nuôi. Tuy nhiên phân làm bao nhiêu nhóm, mỗi nhóm bao nhiêu con, nuôi cá thề hay tạp thể… tùy thuộc vào hoàn cảnh. Nhưng hiện tại nhiều nơi lợn các loại tuổi, đực/cái đều được nuôi tất cả vào một chỗ, cho ăn cùng một kiểu hoặc có phân nhóm cũng rất sơ sài. Nếu nuôi chung lợn đực/lợn cái có con nhỏ có thể xẩy ra việc lợn bố/mẹ ăn thịt lợn con, điều mà một số người chăn nuôi lợn rừng đã chứng kiến. Khi nuôi chung lợn to với lợn nhỏ thì lợn to sẽ tranh ăn hết của lợn nhỏ và rốt cuộc lợn to sẽ béo phị gây nên khó đẻ, đực giống “nhảy cái” kém, còn lợn nhỏ sẽ còi cọc, chậm sinh sản. Một nhóm lợn cũng không nên để quá đông khó quan sát từng con một, nên dưới 20 con.
Nên tách riêng đực giống
Nhiều trại nuôi lợn rừng thường nhốt một con đực với 5-6 con cái trong một ô. Với cách này người chăn nuôi không phải để ý nhiều đến việc phối giống. Tuy nhiên thí dụ như con đực giống đó kém năng suất thì những đàn con của 5-6 con lợn cái kia cũng sẽ kém theo bố. Vì thế trong chăn nuôi công nghiệp đề khai thác con đực tốt và giảm tác hại của con đực xấu người ta thường nuôi đực tách riêng, đánh giá giá trị từng con đề chọn ra con tốt và dùng các con đực tốt phối giống.
Lợn cái có thể nuôi nhiều trong một ô và khỉ động dục chúng ta có thề dẫn lợn cái và đực đến nơi phối giống. Với cách này ta cũng kiểm soát được liệu con lợn cái có “chịu đực” hay không, điều không thể làm được khi nhốt một đực với 5-6 cái.
Chọn lọc và nhân giống
Lợn rừng nói riêng và các giống vật nuôi bản địa Việt Nam nói chung, do không được chọn lọc nên năng suất khá dao động, thí dụ như số con đẻ ra chẳng hạn, từ 2 đến 9 con. Để chọn lọc được bố mẹ tốt, phôi giống tránh đồng huyết thì ta phải lập lý lịch cho từng con, theo dõi năng suất của nó, như số con đẻ ra, tăng trọng, ngoại hình. Lưu ý, một con lợn rừng giá thị trường 3-5 triệu, thì việc bỏ ra 10-20 ngàn đồng để đánh số, theo dõi là nhỏ. Nếu chọn được một con đực tốt, “đẻ” được 7-8 con sẽ mang lại lợi ích nhiều so với việc sử dụng một đực giống “đẻ” ra 2-3 con lợn con. Có thể dùng phần mềm vi tính Vietpig4 để quản lý một cách thuận tiện.
Vệ sinh/phòng bệnh cho lợn rừng
Đây là một vấn đề gây nhiều tranh cãi nhất giữa những người nuôi lợn rừng. Đa phần người chăn nuôi không quan tâm đến việc phòng bệnh, cho rằng trong bản chất lợn rừng rất khỏe. Nhiều trang trại chăn nuôi, đặc biệt là nông dân, nuôi lợn rừng cũng hệt như lợn nhà theo cách thức truyền thổng: nuôi lẫn lộn cùng với các loài vật khác, với các giống lợn khác nhau, không tiêm phòng, không có các biện pháp cách ly với các nguồn bệnh, người tử xứ đến thăm bất kỳ lúc nào và bất kỳ chuồng nào. Thậm chí lợn được nuôi ở những bãi trũng nước ao tù chứa bao nhiêu phân tro của nhiều con lợn khỏe và yếu. Cũng có một vài trại để xảy ra lợn chết nhiều. Những bệnh lợn rừng hay mắc phải là tiêu chảy và viêm phổi. Tuy nhiên trong bổi cảnh dịch bệnh tràn lan của ta hiện nay thì các bệnh cần tiêm phòng là lở mồm long móng, tai xanh, tụ huyết trùng, phó thương hàn.
